facebook
youtubeinstagram

Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα (SCC)


Τί είναι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα; Τί πρέπει να γνωρίζετε και τί να προσέξετε; Αίτια, μορφολογία, συμπτώματα και επικινδυνότητα…


Τί είναι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα;


Το ακανθοκυτταρικό (πλακώδες) καρκίνωμα (Squamous Cell Carcinoma; SCC) αποτελεί τη δεύτερη κατά σειρά πιο διαδεδομένη μορφή καρκίνου του δέρματος, μετά το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, καθώς και την επόμενη πιο επιθετική μορφή, μετά το μελάνωμα.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 1


Ο κακοήθης αυτός όγκος ξεκινάει από το μεσαίο στρώμα της επιδερμίδας και συναντάται  στα ακανθο-κύτταρα. Τα πλακώδη αυτά κύτταρα είναι επίπεδα κύτταρα, τα οποία στο μικροσκόπιο μοιάζουν με λέπια ψαριών.

Τα σημεία που παρατηρείται συχνότερα είναι εκείνα που εκτίθενται περισσότερο σε ηλιακή ακτινοβολία, με το δέρμα να έχει ήδη εμφανίσει στις περιοχές αυτές αρχικές βλάβες, όπως αλλαγή χρώματος, απώλεια ελαστικότητας και ρυτίδες.

Τέτοια σημεία είναι τα χείλη (ιδιαίτερα το κάτω), το πρόσωπο, το πτερύγιο του αυτιού, το τριχωτό της κεφαλής (φαλακρά σημεία), ο λαιμός, τα χέρια, οι βραχίονες και τα πόδια. Άλλα σημεία εμφάνισης αποτελούν η στοματική κοιλότητα (κυρίως η γλώσσα), τα γεννητικά όργανα ή και σημεία προηγούμενων ουλών, εγκαυμάτων ή χρόνιων πληγών. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστεί ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα και σε υγιές δέρμα.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 2

Ποιές είναι οι μορφές εμφάνισης του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος;


Η εμφάνιση ποικίλει ανάλογα με το σημείο, συνήθως, όμως αναφέρεται ως επίμονη, ερυθρή, παχιά, τραχεία και λεπιδώδης βλάβη (οζίδιο) με επηρμένα όρια, που κεντρικά μπορεί να εμφανίζει εξέλκωση με τάχιστη ανάπτυξη.

Μορφές εμφάνισης:
  1. Επίμονη, φολιδωτή ερυθρή πλάκα, με ανώμαλα όρια. Η πλάκα μπορεί άλλοτε να ξηραίνεται και άλλοτε να αιμορραγεί.
  2. Επηρμένος όγκος με κεντρικό εντύπωμα. Ο όγκος μπορεί να αυξάνεται γρήγορα σε μέγεθος και το εντύπωμα περιστασιακά να αιμορραγεί.
  3. Ανοιχτή πληγή για εβδομάδες που αιμορραγεί και δημιουργεί κρούστες.
  4. Όγκος που μοιάζει με θήλωμα που περιστασιακά αιμορραγεί και δημιουργεί κρούστες.
Αναφορικά με το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος, το οποίο αποτελεί το 90% όλων των κακοηθών νεοπλασμάτων του στόματος, συχνά πριν την εμφάνιση του όγκου, παρατηρούνται προκαρκινικές βλάβες, όπως λευκές ή ερυθρές αλλοιώσεις σε γλώσσα, ούλα, μάγουλα ή αλλού στη στοματική κοιλότητα (λευκοπλακία ή/και ερυθροπλακία) ή μικτές αλλοιώσεις (ερυθροπλακία). Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι η δυσφαγία, η δυσκαταποσία, το οίδημα των γνάθων, η τραχηλική διάγνωση, ακόμη και το βράγχος της φωνής που δεν υποχωρεί για καιρό.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 3

Πότε πρέπει να δω άμεσα δερματολόγο;


Αν παρατηρήσετε κάποιο ή κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα, πρέπει να επισκεφτείτε άμεσα τον ιατρό σας:
  • Αν παρατηρήσετε αλλοιώσεις (λευκά σημάδια ή ογκίδια) στη γλώσσα ή γενικότερα στη στοματική κοιλότητα.
  • Αν παρατηρήσετε πληγή οπουδήποτε στο σώμα, η οποία και έχει ακανόνιστα όρια, δεν επουλώνεται, αιμορραγεί και πιθανόν προκαλεί πόνο.
  • Αν παρατηρήσετε έντονη φαγούρα σε ένα οζίδιο ή μια πληγή.
  • Αν παρατηρήσετε ένα νέο οζίδιο ή μια πληγή οπουδήποτε στο σώμα, το οποίο εμφανίστηκε ως συνέχεια προηγούμενης χρόνιας πληγής, τραύματος ή ουλής .
  • Αν αλλάξει το σχήμα, το χρώμα ή το μέγεθος υφιστάμενου οζιδίου ή πληγής οπουδήποτε στο σώμα.
SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 4

Ενδιαφέροντα επιδημιολογικά στοιχεία για το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα


Βάση παγκόσμιων μετρήσεων, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα είναι 8ο σε συχνότητα κακόηθες νεόπλασμα στις αναπτυγμένες χώρες, ενώ είναι 3ο στις αναπτυσσόμενες

Συνηθέστερα, προσβάλλει άτομα μέσης ηλικίας και άνω (κυρίως >50 ετών), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται εμφάνιση σε νεότερες ηλικίες. Η διαφορά, μάλιστα, μεταξύ των νεότερων ατόμων και των ατόμων μέσης ηλικίας τείνει να εξαλειφθεί, καθώς παρατηρείται αυξημένη επιθετικότητα καρκίνου του στόματος σε άτομα ηλικίας 14-30 ετών, πιθανόν εξαιτίας μεταβολών του σύγχρονου τρόπου ζωής (καπνός, αλκοόλ κ.α.).

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 5


Αναφορικά με το φύλο, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος, παλαιότερα προσέβαλε περισσότερο τους άνδρες σε ποσοστό 6:1. Σήμερα, το ποσοστό έχει μειωθεί σε 2:1, πιθανόν εξαιτίας μεταβολών στο γενετικό υπόβαθρο. Στην Ελλάδα, το ποσοστό είναι περίπου ίσο για τα δύο φύλα.

Ήξερες ότι…;
…το ποσοστό νέων περιστατικών ακανθοκυτταρικού καρκινώματος αγγίζει περίπου τις 450.000 ετησίως…

Ποιά είναι τα αίτια εμφάνισης του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος και ποιές ομάδες εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο;


Τα αίτια εμφάνισης του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος είναι τα εξής:
  • Η βασικότερη αιτία εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος για τις περισσότερες των περιπτώσεων είναι η χρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, η οποία, μάλιστα, συχνά μπορεί πολύ να έχει ήδη προκαλέσει προκαρκινικές βλάβες.
  • Μη θεραπευμένες ακτινικές υπερκερατώσεις μπορεί να αποτελέσουν πρώιμη μορφή ακανθοκυτταρικού καρκίνου (2-10% των περιπτώσεων).
  • Η ύπαρξη λευκοπλακίας στους βλενογόννους του στόματος, επίσης, μπορεί να εξελιχθεί σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.
  • Σε περιπτώσεις με νόσο Bowen (ερυθρόφαιη, λεπιδώδης πλάκα που φαίνεται σαν ψωρίαση), αν δεν υπάρξει έγκαιρη θεραπεία, ενδεχομένως να διηθήσει βαθύτερα και να αποτελέσει πηγή εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 6
  • Άλλες αιτίες: πηγές που μπορούν να αναπτύξουν αυτό το καρκίνωμα είναι ένα τραύμα, ένα έγκαυμα, χρόνιες πληγές και έλκη, επιμολυσμένες περιοχές, ουλές, καθώς και σημεία που έχουν εκτεθεί σε χημικά (π.χ. αρσενικό, υπο-προϊόντα πετρελαίου) ή ιονίζουσα ακτινοβολία (π.χ. ακτίνες Χ).
Οι ομάδες υψηλού κινδύνου εμφάνισης του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος είναι οι ακόλουθες:
  • Άτομα με γενετική προδιάθεση και η κληρονομικότητα.
  • Μια λοίμωξη από τον ανθρώπινο ιό της ανοσοανεπάρκειας (HIV) ή και άλλους ιούς (π.χ. ιός του απλού έρπητα) ή και από μύκητες, καθώς και άλλες ασθένειες του ανοσοποιητικού, ή και θεραπείες καταπολέμησης (π.χ. χημειοθεραπεία) και φάρμακα στη διαδικασία μεταμόσχευσης οργάνων αποτελούν εξίσου σημαντικές αιτίες, καθώς οι παράγοντες αυτοί αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό ενάντια σε κινδύνους (όπως την εμφάνιση καρκινώματος).
SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 7
  • Άτομα με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα (φωτότυπος Ι & ΙΙ), με φακίδες ή με δέρμα που «καίγεται» εύκολα, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά και μπλε, πράσινα ή γκρι μάτια ανήκουν στις ομάδες κινδύνου.
  • Επιβαρυντικοί παράγοντες είναι σαφώς το κάπνισμα, το αλκοόλ, όπως και ο σύγχρονος τρόπος ζωής (tanning beds & solarium, κακή διατροφή, κακή υγιεινή, ατμοσφαιρική ρύπανση, στρες κ.α.).
Ήξερες ότι…;
…το κάπνισμα συνδέεται με το 70-80% των περιπτώσεων, ενώ ο συνδυασμός καπνού και αλκοόλ αυξάνει 100 φορές περισσότερο τον κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος του στόματος…

Πώς γίνεται η διάγνωση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος;


Η έγκαιρη διάγνωση είναι άκρως σημαντική. Γι αυτό, θα πρέπει να ακολουθείται μια τυπική και τακτική διαγνωστική εργασία από το ίδιο το άτομο, η οποία περιλαμβάνει την αυτοεξέταση με καθρέφτη για ύποπτα ογκίδια, πληγές που επιμένουν και άλλα συμπτώματα. Αν έχετε κάποια υποψία, θα πρέπει να δείτε τον δερματολόγο χωρίς καθυστέρηση.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 8


Η ιατρική διάγνωση θα γίνει με κλινική αξιολόγηση, με δερματοσκόπηση και βέβαια, μέσω βιοψίας, δηλαδή με τη λήψη ιστού από την περιοχή (με τοπική αναισθησία) προς μικροσκοπικό έλεγχο. Αν η ιστολογική εξέταση δείξει παρουσία καρκινικών κυττάρων, απαιτείται άμεση θεραπεία, καθώς αμέλεια αντιμετώπισης αυτού του τύπου καρκίνου μπορεί να σημαίνει κίνδυνο μέχρι και για τη βιωσιμότητα του ατόμου.

Ποιές είναι οι πιθανότητες υποτροπής της νόσου;


Ένα άτομο που έχει προσβληθεί από ακανθοκυτταρικό καρκίνο έχει μεγάλες πιθανότητες να εμφανίσει και δεύτερη φορά όγκο (συνήθως περίπου 2 έτη μετά την εμφάνιση του πρώτου), στο ίδιο ή σε κοντινό σημείο, εξαιτίας του γεγονότος ότι το δέρμα στην περιοχή έχει υποστεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Σημεία ιδιαίτερα ευάλωτα σε υποτροπή είναι τα χείλη, η μύτη και τα αυτιά.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 9


Υποτροπή μπορεί να παρουσιαστεί ακόμη και στην περίπτωση που έχει αφαιρεθεί προσεκτικά ο όγκος την πρώτη φορά. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η τακτική, επιμελής και άκρως προσεκτική εξέταση του σημείου και της όλης περιοχής επί μακρό χρονικό διάστημα.

Υπάρχει υψηλός κίνδυνος για μεταστάσεις;


Οι περιπτώσεις που ένα ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί τελικά να εξαπλωθεί σε απομακρυσμένους ιστούς ή όργανα εκτιμάται ότι είναι σχετικά μικρό (2-10%). Συνήθως αφορούν ακανθοκύτταρα καρκινώματα που βρίσκονται πολύ βαθιά ή/και υπάρχουν για μεγάλο διάστημα ή/και αφορούν περιοχές με χρόνιες φλεγμονές.

SCC (Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα) 10


Αν γίνει αυτό, όμως, τότε είναι πολύ απειλητικό για την βιωσιμότητα του μέλους (π.χ. ενδεχόμενη απώλεια οφθαλμού, μύτης ή αυτιού), αλλά και του ίδιου του ατόμου, αφού οι μεταστάσεις αφορούν και τους λεμφαδένες, όπως και τα εσωτερικά όργανα.

Θυμήσου!
…στις Η.Π.Α. περίπου 2.500 ασθενείς κάθε χρόνο χάνουν τη ζωή τους από μετάσταση ακανθοκυτταρικού καρκινώματος…